Kolonoskopi

Kolonoskop adı verilen, ucunda kamera ve ışık kaynağı olan kıvrılabilir bir alet yardımıyla makattan girilerek kalın bağırsağın tamamının incelendiği yönteme denir. Kalın bağırsak hastalıklarının tanısında altın standart yöntemidir. Aynı zamanda biyopsi alınmasına ve tedaviye yönelik polip çıkarılması, kanama durdurulması gibi girişimlerin yapılmasına da olanak sağlar.

KİMLERE YAPILMALIDIR?

  • 40 yaş üstü her bireye 5 yılda bir
  • Makattan kanaması olan hastalara
  • Dışkıda gizli kan testi pozitif olan hastalara
  • Uzun süren ishal, kabızlık gibi dışkılama değişikliği olan hastalara
  • Dışkılama zorluğu çeken hastalara
  • Karın ağrısı, şişkinlik şikayeti olan hastalara

KOLONOSKOPİ ÖNCESİ HAZIRLIK

Bağırsak temizliği kolonoskopi işlemi öncesi mutlaka yapılması gereken bir işlemdir. Kalın bağırsağın sağlıklı değerlendirilebilmesi için gaytadan mümkün olduğunca arındırılması gerekir. Bu amaçla bağırsak temizliği uygulanır.

  • İşlemden 3 gün önce hastaya sulu ve tanesiz diyet başlanır.
  • Tanesiz çorba ve komposto içmesi önerilir. (et suyu, tavuk suyu çorba gibi)
  • Hastanın beyaz peynir ve yoğurt yemesinde sakınca yoktur.
  • Her öğün bir dilim beyaz ekmek yenebilir.
  • Günde en az 2 lt su içilmesi önerilir.
  • İşlemden bir gün önce saat 14 ve 16 da birer şişe fleet fosfosoda 45 ml içilir.
  • İşlemden bir gün önce saat 22 de bir adet fleet enema lavman uygulanır
  • İşlem sabahı saat 07 de bir adet fleet enema lavman uygulanır.
  • Hasta işleme 8 saatlik açlık ve susuzlukla gelmelidir.
  • Kan sulandırıcı ilaçlar 1 hafta öncesinden kesilmelidir.
  • Hasta işlem sonrası en az 4 saat araç kullanmamalıdır.

HANGİ HASTALIKLARA TANI KONULUR?

  • Kolon polipleri: Nüfusun ortalama %20 sinde bağırsak polipleri görülür. Bunlar bağırsak içinde görülen, mukoza denen bölümden kaynaklanan et parçalarıdır. Polipler çoğu zaman şikayete sebep olmazlar. Ancak kansere dönüşme riski olan polip çeşitleri olduğundan görüldükleri zaman çıkarılmaları ve patolojik olarak incelenmeleri çok önemlidir. Tarama programlarının yaygınlaşmasıyla polip aşamasında yakalanıp çıkarılan lezyonların kanserleşme ihtimali de ortadan kalkacaktır.
  • Kolon kanseri: Kanserden ölümlerin en sık 2. sebebidir. Tarama testi olarak gaytada gizli kan testi ve kolonoskopi kullanılır. 40 yaş üstü her birey yılda bir gaytada gizli kan testi, 5 yılda bir de kolonoskopi yaptırmalıdır. Erken evrede yakalandığında tam iyileşme sağlanabilen kolon kanserinde, ileri evrede yakalandığında sağkalım oranları oldukça düşüktür.
  • İltihabi bağırsak hastalıkları: aralıklı karın ağrısı, ishal ve makattan kanama atakları ile seyreden hastalıklardır. Kesin tanıları kolonoskopi ile konur. Ayrıca sık olarak görülen darlık, apse gelişimi, kanama gibi komplikasyonları olduğundan takibinde de kolonoskopi esastır.
  • Damar anomalileri: anjiodisplazi gibi makattan kanama riski olan hastalıkların tanı ve tedavilerinde kolonoskopi şarttır.
  • Divertiküler hastalık: kolon duvarında hava keseciklerinin bulunmasıyla karakterize bir hastalıktır. Enfeksiyonuna divertikülit denir. Acil tedavisi edilmesi gereken, tedavi edilmezse bağırsak delinmesine kadar gidebilecek sıkıntılı bir süreçtir. Takibinde kolonoskopi önemlidir.
  • Hemoroid, anal fissür gibi anal bölge hastalıkları: hastalığın tanısından ziyade ameliyat planlanan hastalarda tekniğe karar verme açısından kolonoskopi yapılabilir.

KOLONOSKOPİ NASIL YAPILIR?

Hasta bir omzunun üstünde yan yatar pozisyonda yatırılır. Damar yolu açılır. Sakinleştirici bir ilaç yapılır. Daha sonra anestezi için kullanılan ilaçlar yardımıyla hasta uyutulur. İşlemi gerçekleştirecek olan hekim hastanın makat bölgesinden kolonoskopu ilerletir ve aletin yönleri yardımıyla tüm kalın bağırsağı ekrandan inceler. Anlık görüntüler alınır. Bu görüntüler rapora bastırılabilir. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürmektedir. Polip eksizyonu yada kanama durdurulması gibi tedaviye yönelik işlemlerde bu süre uzar. İşlem sonrası hasta 30-45 dakika müşahede altında tutulur. Bu süre sonunda hasta günlük normal hayatına dönebilir.

KOLONOSKOPİNİN ZARARI VAR MIDIR? 

Hastalarda işlem sonrası kramp tarzında karın ağrısı görülebilir. Bu durum hasta gazını çıkardıkça normale dönecektir. Bazı hastalarda 1-2 güne kadar uzayabilir. Kanama biyopsi yada polip alınan yerlerden görülebilir. 1-2 günde tamamen düzelmesi beklenir. Bağırsak delinmesi günümüzde oldukça nadir görülen kolonoskopinin en ciddi komplikasyonudur. Görülme oranı % 0,4 kadardır. Delinmenin boyutuna göre antibiyotikle veya ameliyatla tedavi edilir.